'Als ik zie hoe we tegenwoordig omgaan met adhd, moet ik denken aan een autowasstraat'

In dit artikel:

Orthopedagoog Eefje Vonk waarschuwt voor een wildgroei aan snelle adhd-diagnoses, vooral afkomstig van commerciële klinieken die inspelen op lange wachtlijsten in de ggz. Journalisten van Follow the Money toonden aan dat particuliere aanbieders tegen honderden tot duizenden euro’s versnelde trajecten aanbieden, waardoor ouders en scholen snel helderheid en toegang tot hulp (vaak inclusief medicatie) krijgen — maar soms zonder voldoende aandacht voor de leefwereld van het kind.

Vonk vergelijkt de gang van zaken met een “autowasstraat”: kinderen doorlopen in korte tijd een standaardtraject en komen met een label naar buiten, terwijl een diagnose alleen symptomen benoemt en zelden verklaart waarom gedrag zich voordoet. Die oorzaak kan buiten het kind liggen: overbelasting, onveilige thuissituaties, stress, trauma of de druk op scholen spelen een belangrijke rol. Scholen verwijzen soms gericht naar de ggz om ondersteuning los te peuteren, wat iets zegt over de ontoereikende middelen en volle klassen.

Hoogleraren Floortje Scheepers en Laura Batstra pleiten, net als Vonk, voor een andere volgorde: eerst systematisch naar context, relaties en dagelijkse belasting kijken; diagnostiek pas inzetten wanneer dat geen oplossing biedt. Zo’n contextgerichte aanpak kan veel problemen al verminderen, de druk op de ggz verlagen en voorkomen dat kinderen onnodig medicatie of stigmatiserende labels krijgen.

Vonk stelt dat diagnostiek een zorgvuldig instrument moet zijn, niet de automatische toegangspoort tot hulp. Investeren in onderwijs- en pedagogische basisondersteuning en aandacht voor gezinssituaties kan effectiever zijn dan snelle individuele diagnoses — en eerlijker, omdat de commerciële versnellers vooral bereikbaar zijn voor wie kan betalen.