Ds. Niek Tramper is ongeneeslijk ziek: „Schrijven helpt me om het lijden in het gezicht te zien"

In dit artikel:

Dominee Niek Tramper, die ongeveer twee jaar geleden de diagnose van een ingrijpende ziekte kreeg, heeft zijn reflecties over liefde, lijden en sterven gebundeld in het boek Liefde, lijden, leven. Zijn al 35 jaar bijgehouden dagboek werd sinds de ziekte voller: het confronteerde hem met fundamentele levensvragen en leidde tot uitgebreide overdenkingen over kwetsbaarheid, geloof en zin.

Schrijven is voor Tramper geen vlucht maar een middel om het lijden recht in de ogen te zien. Hij doet dat nog met de hand om traagheid en helderheid af te dwingen, en zoekt daarbij ook aansluiting bij denkers als Kierkegaard, Augustinus en Bonhoeffer. Hun ideeën helpen hem te formuleren dat onbaatzuchtige liefde vaak gekwetst wordt, maar dat volharden in liefde iets houdt van verwachting en van herkenning van de mens als geschapen naar Gods beeld — zelfs wanneer die mens tekortschiet.

Persoonlijk worstelt hij met weerstand tegen zijn ziekte: zijn lichaam voelt soms als een vreemde, er is verzet omdat hij graag wil blijven leven. Tegelijk heeft de ziekte hem meer dankbaarheid gebracht voor gezin, vrienden en het werk. Zijn prioriteiten zijn verschoven: gedrevenheid heeft plaatsgemaakt voor het nadenken over roeping — waar roept God hem nu toe? De resttijd omschrijft hij beeldend als een zeilschip dat de haven nadert; de overgebleven activiteiten zijn geen moeten maar mogen en mogen in vrede worden beleefd.

Tramper spreekt ook over hoop en worsteling bij ervaren stilte van God. In momenten van twijfel zoekt hij troost in het Woord en in het besef dat zijn lijden deel is van een bredere menselijkheid. Hij weigert het geloof te laten loslaten en gelooft dat God zelfs het kwaad en de ziekte kan gebruiken tot een groter doel — misschien ook tot eer of tot herstel; beide mogelijkheden sluit hij niet uit. Zijn houding tegenover de ziekte noemt hij niet per se liefhebben in de volle zin, maar eerder verdragen en hopen, geworteld in vertrouwen en genade.

Samengevat biedt Tramper in zijn boek en gesprekken een christelijke, persoonlijk getinte gedachtegang over hoe liefde en lijden met elkaar verbonden zijn, hoe schrijven en geloof helpen bij het aanvaarden van sterven, en hoe dankbaarheid, roeping en hoop richting kunnen geven in de laatste levensfase.