Psychiater Esther van Fenema: 'Ik heb lang gedacht dat ik lastig was als ik mijn grens aangaf'

In dit artikel:

Psychiater Esther van Fenema waarschuwt voor het sluipende proces waarbij mensen zichzelf verliezen binnen relaties. Zij geeft toe dat ze lange tijd dacht “dat ik lastig was als ik mijn grens aangaf”, en gebruikt die ervaring om te benadrukken dat het wegvallen van eigen wensen en grenzen vaak subtiel begint: in kleine concessies, het vermijden van conflict of het constant aanpassen aan de ander.

Kenmerken van dit verlies zijn terugkerend: het steeds naar de behoeften van de ander buigen, hobby’s of sociale contacten opgeven, veelvuldig verontschuldigen en het gevoel dat je eigen wensen er niet mogen zijn. Van Fenema legt uit dat zulke patronen niet alleen emotioneel uitputtend zijn, maar ook kunnen leiden tot wrok, depressieve gevoelens en identiteitsverlies.

Cruciaal volgens haar is het herkennen van die kleine momenten. Bewustwording — het opmerken van lichamelijke signalen, irritatie of leegte — is de eerste stap. Vervolgens raadt ze aan met kleine, haalbare grenzen te beginnen: korte ‘nee’-oefeningen, benoemen van je behoefte met een eenvoudige “ik-zin”, of een klein stukje tijd voor jezelf reserveren.

Praktische tips die passen bij deze aanpak: oefen grenscommunicatie in gewone situaties, bouw zelfzorg routines in, houd een dagboek bij om patronen zichtbaar te maken en zoek steun bij vrienden of een professional als het lastig blijft. Therapie kan helpen vaste dynamieken te doorgronden en nieuwe communicatiestijlen te oefenen.

Het belangrijkste punt van Van Fenema is dat grenzen stellen geen teken van egoïsme is maar van gezond zelfbehoud; het voorkomt langzaam verlies en draagt bij aan gelijkwaardiger, duurzamere relaties. Kleine, consequente stappen maken het verschil tussen het behouden van jezelf en het wegdrijven in de ander.