'Waarom draaien onze ziekenhuizen en gemeenten op buitenlandse servers en datacenters?'

In dit artikel:

Filosoof en ondernemer Abel Koentjes waarschuwt dat Nederland zijn digitale infrastructuur – van huisartsafspraken tot belastingaangiften en medische dossiers – feitelijk heeft uitbesteed aan commerciële Amerikaanse partijen zoals Amazon Web Services, Microsoft Azure en Google Cloud. Terwijl we drinkwater, energie en afval als nutsvoorzieningen behandelen en in publieke of semipublieke handen houden (denk aan Tennet, Liander, publieke drinkwaterbedrijven), blijft de laag waarop steeds meer publieke diensten draaien in private handen. Volgens Koentjes gaat het hier niet om techniek maar om macht: deze bedrijven verantwoorden zich aan aandeelhouders, niet aan burgers of democratische instellingen.

Hij illustreert de kwetsbaarheid met recente storingen: in november 2025 viel het netwerk van Cloudflare grotendeels uit door een configuratiefout, en een maand eerder veroorzaakte een storing bij AWS urenlange ontwrichting in de Amerikaanse zorg. Zulke uitval zou bij energienetten politiek onbespreekbaar zijn, maar voor digitale infrastructuur hanteren we die norm nog niet.

Tegenargumenten dat overheden dit niet kunnen beheren – te log, te bureaucratisch of te traag – weerlegt Koentjes deels door te benadrukken dat het niet om staatseigendom van datacenters hoeft te gaan. Het gaat om zeggenschap, regulering en publieke belangen: wie bepaalt toegang, prijs en voorwaarden; welke regio profiteert van datacapaciteit in haar eigen achtertuin; en hoe voorkomen we dat geopolitieke spanningen tussen Europa en de VS onze digitale beschikbaarheid en autonomie onder druk zetten.

Koentjes noemt digitale soevereiniteit geen technische hobby maar een geopolitieke noodzaak en roept politici op om dezelfde vragen te stellen als bij klassieke nutsvoorzieningen: waarom leggen we datacenters en clouddiensten niet aan en reguleren we ze zoals we elektriciteitsnetten regelen, zodat publieke instellingen en burgers invloed en zekerheid behouden?

Kortom: de digitale laag is inmiddels een basisvoorziening die stevige publieke waarborgen verdient — niet per se volledige nationalisatie, maar wel meer publieke controle, regionale batendeling en strategische regelgeving om afhankelijkheid van buitenlandse commerciële spelers en de daarmee verbonden risico’s te verminderen.