Terwijl de raketten overvliegen zitten Nederlandse zeevarenden muurvast bij Straat van Hormuz
In dit artikel:
Zeevarenden zitten in onzekerheid nu de Straat van Hormuz grotendeels geblokkeerd is door het conflict tussen Iran en de Verenigde Staten. Waar normaal circa 120 schepen per dag passeren, bereikt nu nog maar een handjevol de doorgang; in de Golfregio liggen daardoor duizenden schepen vast met tienduizenden bemanningsleden aan boord. Sommige vaartuigen zitten al weken stil en bemanningen weten niet wanneer ze kunnen worden afgelost, zegt Nautilus-bestuurder Richard Moti. Dat veroorzaakt grote psychische druk: bemanningsleden horen explosies, zien drones en raketten en kunnen vaak niet weg.
Van Nederlandse zijde gaat het om ongeveer honderd schepen onder Nederlandse vlag of van Nederlandse eigenaren, voornamelijk baggerschepen van bedrijven als Boskalis en Van Oord, plus enkele koopvaardijschepen, aldus KVNR-woordvoerder Nathans Habers. In totaal werken er meer dan 500 bemanningsleden op deze schepen, ongeveer 100 daarvan zijn Nederlander. Sommige schepen liggen voor anker, anderen voeren beperkte werkzaamheden uit, maar aflossing vinden vrijwilligers nauwelijks: het gebied wordt gezien als oorlogsgebied en niemand is verplicht te gaan, ook extra betaalde vergoedingen bieden geen garantie tegen raketten en drones.
Praktische problemen stapelen zich op: medische evacuatie, bevoorrading van voedsel, water en brandstof en de duur daarvan zijn ongewis. Verzekeringen vormen een extra zorg. Oorlogsdekking op schepen kan verzekeraars na zeven dagen opzeggen of veel duurder maken; premies zijn volgens maritieme makelaar Robert Mackay soms tien tot twintig keer gestegen. Ook privépolissen van zeelieden (bijvoorbeeld voor hypotheken) kunnen in gevaar komen, wat extra stress voor gezinnen veroorzaakt.
De Rotterdamse haven merkt de effecten nog vooral in hogere energieprijzen, zegt Ronald Backers van het Havenbedrijf. Een aanzienlijk deel van de energie naar Europa — en specifiek 9–10% van de ruwe olie die naar Rotterdam komt, en 14–15% van olieproducten — komt uit de Golfregio. Door de verminderde aanvoer zijn prijzen voor ruwe olie en LNG met 20–50% gestegen, en tankers zoeken alternatieve routes of bestemmingen, waardoor ladingen wegvallen voor Rotterdam. Zelfs na heropening van de Straat van Hormuz zal het herstellen van productie en routes tijd kosten.
Deskundigen wijzen erop dat bedrijven deels veerkrachtig zijn na eerdere crises (Ever Given, COVID-19, Oekraïne), maar de extra kosten en de aanhoudende onzekerheid blijven direct voelbaar voor transporteurs, verladers en consumenten.